Συνολικές προβολές σελίδας

Παρασκευή, 11 Μαΐου 2018

Βυζάντιο: Μισητό τότε, και τώρα.

Νόμισμα της πόλης του Βυζαντίου.
Παρόμοια σύμβολα υπήρχαν στην Ασία από πολύ παλιά.
Το σύμβολο υιοθετήθηκε από τους Τούρκους


Το μίσος των αρχαιόπληκτων για το Βυζάντιο, φαίνεται πως είναι κληρονομιά από τους αρχαίους Έλληνες και Ρωμαίους που έχουν ως πρότυπο. Η ταλαίπωρη αυτή πόλη, η μετέπειτα Κωνσταντινούπολη που ήταν αποικία των Μεγαρέων και ονομάστηκε από τον ιδρυτή της, τον Βύζαντα, γνώρισε πολλές καταστροφές, ερημώσεις και εκτοπίσεις των κατοίκων της.
Δυό φορές οι κάτοικοί της εξορίστηκαν, και άλλη φορά, καταστράφηκε και ανοικοδομήθηκε ως Ρωμαϊκή πόλη από τον Αυτοκράτορα Σεβήρο, μετονομαζόμενη σε Augusta Antonina.
Το παρακάτω κείμενο είναι αντιγραφή από την Βικιπαίδεια. Τις καταστροφές και αλώσεις τις σημειώνουμε με αύξοντα αριθμό… O τύραννος της πόλης, Αρίστων, υποστήριξε μαζί με άλλους Έλληνες στρατηγούς τον Πέρση βασιλιά Δαρείο στην εκστρατεία του εναντίον των Σκυθών. Στη διάρκεια της Ιωνικής επανάστασης καταλήφθηκε από τις ελληνικές δυνάμεις (1) και μετά το τέλος της, οι κάτοικοί της μετοίκησαν, ιδρύοντας τη Μεσηβρία στις δυτικές ακτές του Εύξεινου Πόντου. Μετά τη νικηφόρο για τους Έλληνες έκβαση των Μηδικών Πολέμων, το Βυζάντιο καταλήφθηκε από τον Παυσανία νικητή των Πλαταιών, (2) o οποίος μετά από συμφωνία με τον Ξέρξη παρέμεινε διοικητής της πόλης πριν εκδιωχθεί από τους Αθηναίους. To Βυζάντιο υπήρξε μέλος της Συμμαχίας της Δήλου, ενώ κατά την διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου (431-405 π.Χ.) τάχθηκε αρχικά στο πλευρό των Αθηναίων. Το 411 π.Χ. αποστάτησε από τον αθηναϊκό συνασπισμό και τον επόμενο χρόνο καταλήφθηκε από τον Σπαρτιάτη στρατηγό Κλέαρχο, (3) προφασιζόμενος ο τελευταίος την ανάγκη να εμποδιστεί η αποστολή σιτηρών προς την Αθήνα από τον Εύξεινο πόντο. Πολιορκήθηκε εκ νέου το 409 π.Χ από τους Αθηναίους, με επικεφαλής τον Αλκιβιάδη και όταν ο Κλέαρχος εγκατέλειψε την πόλη, ορισμένοι Βυζαντινοί άνοιξαν τις πύλες στους Αθηναίους, οι οποίοι, τελικά, μετά από μάχη εντός των τειχών κατέλαβαν την πόλη. (4) Μετά την ήττα των Αθηναίων υπο τον Κόνωνα στους Αιγός Ποταμούς, οι Αθηναίοι υπέγραψαν συνθήκη ειρήνης που τους υποχρέωνε, μεταξύ άλλων, να εγκαταλείψουν το Βυζάντιο. Παράλληλα, οι πολίτες του Βυζαντίου που είχαν προδώσει την πόλη, παραδίδοντάς τη στα χέρια του Αλκιβιάδη, εξορίστηκαν, λαμβάνοντας αργότερα τιμητικά την αθηναϊκή πολιτεία (5) . H σπαρτιατική παρουσία στην πόλη έληξε περίπου το 390 π.Χ, όταν ο αθηναίος στρατηγός Θρασύβουλος επανέφερε το Βυζάντιο στην αθηναϊκή σφαίρα επιρροής, ωστόσο δεν έλειψαν κρίσεις στις σχέσεις των δύο πόλεων, όπως το 357 π.Χ, όταν το Βυζάντιο συντάχθηκε με τις δυνάμεις του Μαυσώλου. Κατά την περίοδο της εξάπλωσης του Φιλίππου Β', το Βυζάντιο υπέγραψε συνθήκη ειρήνης με το μακεδόνα βασιλιά, ωστόσο εκείνος πολιόρκησε την πόλη, το 341 π.Χ, μετά από άρνηση των Βυζαντινών να στραφούν εναντίον της Αθήνας. (6) Tο 279 π.Χ., η πόλη αναγκάστηκε να πληρώνει βαρύ φόρο στους Γαλάτες. (7) Στα χρόνια που ακολούθησαν, οι Βυζαντινοί επιδίωξαν την επέκταση της κυριαρχίας τους, κυρίως μέσω του ελέγχου του εμπορίου. Κατά την περίοδο της ρωμαϊκής κυριαρχίας, το Βυζάντιο απολάμβανε αρχικά προνόμια ελεύθερης πόλης, καθώς διαδραμάτιζε σημαντικό ρόλο στους αγώνες εναντίον των Θρακών.
Ωστόσο, τα προνόμια αυτά καταργήθηκαν επί αυτοκρατορίας του Βεσπασιανού, ο οποίος υποβίβασε το Βυζάντιο στο επίπεδο μιας κοινής ρωμαϊκής επαρχίας.
Στα τέλη του 2ου αιώνα, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου μεταξύ του αυτοκράτορα Σεπτίμιου Σεβήρου (β. 193-211) και του διεκδικητή του θρόνου Πεσκένιου Νίγηρα, το Βυζάντιο τάχθηκε στο πλευρό του τελευταίου. Ο Σεβήρος προέβη σε συστηματική πολιορκία της πόλης, την οποία τελικά κατέλαβε το 196. Χρειάστηκε τριετής μάχη που συνοδεύτηκε από ολοσχερή καταστροφή, σκληρή τιμωρία των κατοίκων, αλλά και διοικητική υποβάθμιση του Βυζαντίου, αφού παραχωρήθηκε στην Πέρινθο. (8) Καθώς η θέση του Βυζαντίου ήταν εμφανώς στρατηγικής σημασίας, ο Σεβήρος προέβη αργότερα σε εκτεταμένη ανοικοδόμηση της πόλης, η οποία ολοκληρώθηκε από το γιο του Αντωνίνο, υψώνοντας νέα τείχη που διπλασίασαν την έκτασή της, ενώ εκχώρησε επίσης προνόμια που ο ίδιος είχε παλαιότερα αφαιρέσει.
Την ίδια περίοδο, η πόλη έλαβε προσωρινά την ονομασία Augusta Antonina (Αυγούστα Αντονίνα), προς τιμή του γιου τού Σεβήρου. (Με άλλα λόγια η συνήθεια ήταν να ονομάζεται κάθε φορά η πόλη από κάθε Αυτοκράτορα, ούτε εκεί πρωτοτύπησαν οι Χριστιανοί…)
Το Βυζάντιο έζησε μια νέα καταστροφή, όταν ο Γαλλιηνός (β. 254-268) κατέστρεψε τις οχυρώσεις της, (9) οι οποίες αργότερα κτίστηκαν εκ νέου από τον Διοκλητιανό. Την εποχή αυτή, οι συχνές επιδρομές φυλών, κυρίων των Γότθων, έφεραν το Βυζάντιο αρκετές φορές σε θέση άμυνας, χωρίς ωστόσο να υποστεί σημαντικό πλήγμα.
Εκεί κατέφυγε ο Λικίνιος μετά την ήττα του από τον Κωνσταντίνο Α' στη Χρυσούπολη. Ο τελευταίος τον καταδίωξε αναγκάζοντάς τον τελικά να παραδοθεί. Προέβη σε πολιορκία της πόλης, την οποία κατέλαβε το Σεπτέμβριο του 324. (10)


Δευτέρα, 2 Απριλίου 2018

Η ατέλειωτη Ακρόπολη της Αθήνας




Προσέξτε αυτές τις προεξοχές στον τοίχο πίσω από την κολώνα.
Σύντομα θα καταλάβετε τι είναι.
Αιώνιο μνημείο η Ακρόπολη. Εθνική κληρονομιά. 
Ναι, αλλά, και αιώνια ένδειξη της αδιαφορίας που και σήμερα ακόμη οι γνήσιοι απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων δείχνουν στα μνημεία της Ιστορίας τους.

Γιατί η Ακρόπολη, από την εποχή του Περικλή δεν έμεινε ως είχε, αλλά χτίστηκαν ένα σωρό μνημεία πάνω της, όπως ο αδριάντας του Ρωμαίου Αγρίππα -που πριν ήταν του Ευμένη της Περγάμου- του οποίου η βάση κυριαρχεί στα Προπύλαια, ή ο Ναός της ...θεάς Ρώμης του οποίου σώζεται η επιγραφή, και ένα σωρό άλλες κατασκευές που δεν σώθηκαν αλλά μαρτυρούν οι ιστορικοί. 
Και όμως, παρ' όλο τον συνεχή οικοδομικό ...οργασμό, τα Προπύλαια του Χρυσού Αιώνα παρέμειναν ατελείωτα!!!


Ο τρόπος τοποθέτησης των λίθων με τα "άπεργα"


Θα πρέπει να εξηγήσουμε ίσως πως χτίζονταν τα αρχαία ελληνικά κτίρια. Οι πέτρες κατεργάζονταν σχεδόν τέλεια πριν τοποθετηθούν, αλλά, αφήνονταν σε κατάλληλα σημεία προεξοχές (που ονομάζονταν "άπεργα") όπου δένονταν με σκοινί στον γερανό που τοποθετούσε τους λίθους στη θέση τους. 
Μετά την τοποθέτηση, οι προεξοχές αφαιρούνταν από τους χτίστες.


Το αιώνιο μνημείο της (αρχαίας, "εθνικής" και Ύπατης) Ελληνικής αδιαφορίας.
Ο ατέλειωτος τοίχος των Προπυλαίων στην Ακρόπολη της Αθήνας...

Στον τοίχο των Προπυλαίων, αυτές οι προεξοχές αφέθηκαν ως είχαν. 

Τόσοι αιώνες πέρασαν από την εποχή του Περικλή μέχρι να "καταστρέψουν" τα μνημεία οι Χριστιανοί, αλλά κανένας από εκείνους τους γνήσιους Έλληνες δεν καταδέχτηκε να βάλει μια σκαλωσιά και να σπάσει τα αναθεματισμένα αυτά "άπεργα"
Αυτή ήταν η εκτίμηση που έτρεφαν για το μνημείο αυτό οι "εθνικοί" Έλληνες και ειδικά οι Αθηναίοι, αλλά και τόσοι δωρητές και κατασκευαστές μνημείων τους Ελληνιστικούς και Ρωμαϊκούς χρόνους. (Αδριανός, Ηρώδης ο Αττικός, Οκταβιανός Αύγουστος και ένα σωρό άλλοι...)

Σημείωση του Δημήτρη Σκουρτέλη:
Μέχρι τώρα με κατηγορούσαν  πως ασχολούμαι με θέματα που δεν ανήκουν στην εικαστική μου ειδίκευση.
Τώρα που ασχολούμαι με τέτοια θέματα τι θα πουν άραγε;

Σάββατο, 31 Μαρτίου 2018

Βρέθηκε ο ναός του Δία που τιμούσε ο Κολοκοτρώνης!!!


ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟ!!!
Πάντα γνωρίζαμε πως ο Κολοκοτρώνης δεν ήταν Χριστιανός, αλλά αντίθετα ήταν ένας πραγματικός Έλληνας Πολεμιστής. Τώρα έχουμε την αδιάψευστη απόδειξη.

Από το καλοκαίρι σε μια απόκρημνη και κρυφή πλαγιά του Ταϋγέτου, του βουνού της Σπαρτιατικής αδάμαστης ψυχής, βρέθηκαν τα ερείπια ενός αρχαίου ναού της εποχής του Λεωνίδα.





Ίσως να πέρναγε απαρατήρητος, όπως μια σειρά άλλα μνημεία του Ελληνισμού που το νεοελληνικό κράτος δεν συντηρεί με απροκάλυπτο θράσος, αλλά η επιγραφή που βρέθηκε στα ιερά αυτά ερείπια ξεπέρασε κάθε προσδοκία:

Σε αρχαία ελληνικά γράμματα και αρχαιοπρεπή γλώσσα διαβάσαμε με έκπληξη το όνομα "ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ ΑΦΙΕΡΕΙ" και μετά από ανασκαφή βρέθηκαν θαμμένα κάτω από μια κολώνα του ναού δυο επίχρυσα τουρκικά πιστόλια και ένα σκουριασμένο γιαταγάνι.


Η επιγραφή του Κολοκοτρώνη



Όλα πια είναι βέβαια. Εδώ τιμούσε τους Έλληνες θεούς ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και μάλιστα τους έκανε και αφιερώματα.

Το αρχαίο κράνος του Κολοκοτρώνη


Ο υπεύθυνος αρχαιολόγος της ανασκαφής, Σαράντος Παλληκάρης δεν μπόρεσε να κρύψει την συγκίνησή του μιλώντας με την Σύνταξη του παρόντος ιστολογίου, και μας ανακοίνωσε πως σύντομα θα δοθεί πλήρης συνέντευξη Τύπου για το εύρημα αυτό, που ανατρέπει την Ιστορία όπως θέλουν να μας την διδάξουν...
Για περισσότερα δείτε εδώ


Βεβαίως, η ανάρτηση περί Κολοκοτρώνη που θυσίαζε στον Δία ήταν Πρωταπριλιάτικο. (εδώ)

Αλλά αν γκουγκλάρετε την φράση: "Ο Κολοκοτρώνης δεν ήταν χριστιανός" θα βρείτε πολλά ανάλογα δημοσιεύματα που δεν πλασάρονται ως πρωταπριλιάτικα.
Ας τα διαψεύσουμε εύκολα: Όλα δείχνουν το κράνος του Κολοκοτρώνη ισχυριζόμενα πως το φόραγε ως αρχαίος Έλληνας. 
Κατ' αρχάς είναι κράνος του Αγγλικού Στρατού, όπου ο Κολοκοτρώνης υπηρέτησε, άλλωστε,
και δεύτερον, κοτζάμ ΣΤΑΥΡΟ στο κούτελο δεν τον βλέπουν; Έλεος πια.




Τετάρτη, 28 Φεβρουαρίου 2018

Η Επίδραση της Δουλείας στον αρχαίο κόσμο.






Χιλιάδες σελίδες γράφονται κάθε χρόνο για την αρχαιότητα, και εκατομμύρια φορές αναπαράγονται στα έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα. Και όμως. είναι ελάχιστες οι αναφορές στην Δουλεία, αν και οι δούλοι ήταν η κινητήρια δύναμη της Οικονομίας στην αρχαιότητα. Είναι σα να μιλάμε για την σύγχρονη εποχή χωρίς να κάνουμε αναφορά στην Βιομηχανία. Αυτό οφείλεται στην ρομαντική αντίληψη που έχουμε για την αρχαία εποχή, που την θέλει απαλλαγμένη από κάθε κακό -όλα τα κακά τα έφερε ο Χριστιανισμός, αλλά και σε πονηρές σκοπιμότητες. 
Δεν θα μιλήσουμε για την δουλεία με ηθικό σκεπτικό, δεν θα χύσουμε δάκρυα γι αυτήν. Θα την αναλύσουμε από καθαρά πρακτική άποψη, και θα δούμε πώς επηρέασε όλους τους τομείς της αρχαίας κοινωνίας, την Πολιτική, την Σκέψη και την Επιστήμη ειδικά όσα θεωρούμε σήμερα κληρονομιά της.


Προϊστορία:


Οι πρωτόγονες φυλές πάντα πολεμούσαν μεταξύ τους. Οι νικημένοι που αιχμαλωτίζονταν, ή θυσιάζονταν στους θεούς (αυτό συνέχισε μέχρι το τέλος της αρχαιότητας) ή απλά θανατώνονταν, συνήθως με βασανιστήρια, ή γίνονταν πλήρη μέλη της Φυλής, όσο περίεργο κι αν μας φαίνεται. Το είδαμε αυτό στους ιστορικούς χρόνους με αιχμαλωτισμένους Λευκούς που γίνονταν μέλη Ινδιάνικων φυλών, αλλά και στα μεθεόρτια του Τρωικού πολέμου, όπου Τρώες σαν τον Έλενο έγιναν μέχρι και βασιλιάδες στην Ελλάδα.


Πρώτο στάδιο της Δουλείας: 
Πατριαρχική ή Οικογενειακή δουλεία.

Αυτό είναι το αμέσως επόμενο στάδιο της κατάστασης που μόλις περιγράψαμε. Οι αιχμάλωτοι πολέμου γίνονταν πλέον δούλοι. Είναι ελάχιστοι, εργάζονται και ζουν μαζί με την οικογένεια του αφέντη, ο ρόλος τους στην οικονομία είναι βοηθητικός, και η θέση τους αρκετά αξιοπρεπής. Ο αφέντης τους πεντακάθαρα εργάζεται κ αυτός πλάι τους και είναι μάλιστα υπερήφανος για όσα κάνει με την χειρωνακτική του εργασία. (πχ, το κρεβάτι του Οδυσσέα) Αυτήν την κατάσταση την βλέπουμε καθαρά στα Ομηρικά Έπη.


Δεύτερο στάδιο της Δουλείας. 
Η Βιοτεχνική Δουλεία και η Μεγάλη Δουλοκτησία.



Οι αδιάκοποι πόλεμοι, η βελτίωση τακτικών και εξοπλισμού και ο αποικισμός έφεραν μεγάλη αύξηση στον αριθμό των δούλων που αποκτούνταν με τον πόλεμο. Σε περιπτώσεις όπως στην Θεσσαλία και την Σπάρτη αυτό οδήγησε στην υποδούλωση ολόκληρων Φυλών, που πλέον εργάζονταν ως υποτελείς (Είλωτες, Πενέστες) Η κυριαρχία πάνω σε αυτούς είναι συλλογική, όπως και η εκμετάλλευση των δούλων που εργάζονταν στα μεταλλεία ασημιού του Λαυρίου. 
Αυτά όμως είναι εξαίρεση. Γεννιούνται, κυρίως, μικρές βιοτεχνίες, με περίπου μια δεκάδα δούλους, ή ανάλογης δυναμικότητας αγροτικές εκμεταλλεύσεις.  Δημιουργείται έτσι μια κυρίαρχη ομάδα μέσων εύπορων πολιτών που σιγά - σιγά επιβάλλουν και την πολιτική τους κυριαρχία μέσω του συστήματος της Δημοκρατίας, που όπως βλέπουμε στηρίχτηκε πάνω στην εκμετάλλευση των δούλων, αλλά και στην “πολεμική αρετή” των ιδιοκτητών τους, μια που κύρια πηγή απόκτησης δούλων ήταν ο πόλεμος και η πειρατεία, η οποία, αν εξασκούνταν εις βάρος εχθρικών πόλεων ήταν νόμιμη… Η ίδια η ύπαρξη της “Πόλης Κράτος” βασίζονταν στην μεσαία δουλοκτησία. Ήταν η μεγαλύτερη ανάγκη απόκτησης δούλων που οδήγησε τις μικρές αγροτικές κοινότητες - Φυλές να συνενωθούν σε πόλεις, με μεγαλύτερη στρατιωτική ισχύ. (ή η ανάγκη άμυνας σε ανάλογες επιθέσεις, εννοείται) Άλλη πηγή της δουλείας ήταν η υποδούλωση για χρέη, πράγμα όμως που συχνά δημιουργούσε πολιτικές αναταραχές.
Αυτοί οι πολίτες, οι “Δημοκρατικοί” βρίσκονταν σε διαρκή διαμάχη με τους “Αριστοκρατικούς” που εκπροσωπούσαν τους μεγαλύτερους δουλοκτήτες  και που απαιτούσαν συγκεντρωτική διακυβέρνηση. Αυτή τάξη των μεγάλων δουλοκτητών αυξάνονταν ολοένα μια που οι πόλεμοι γίνονταν πλέον διεθνείς και επεκτείνονταν γεωγραφικά και γίνονταν πια επαγγελματική υπόθεση. Οι δούλοι πλέον στην πλειοψηφία τους δεν είναι ντόπιοι, εισάγονται μαζικά και αποτελούν πια την τεράστια πλειοψηφία του πληθυσμού. Οι μέσης ευμάρειας πολίτες με την μικρή παραγωγή τους δεν μπορούν πια να συναγωνιστούν τους μεγάλους δουλοκτήτες, και εξαθλιώνονται. Τυπικό παράδειγμα ο άνεργος όχλος της Ρώμης που ζούσε πλέον με κρατική υποστήριξη, ή οι πολίτες της Αθήνας που ήταν όλοι χρεωμένοι στον Ηρώδη τον Αττικό που μάταια προσπάθησαν να υπονομεύσουν με διάφορες κατηγορίες. Όλα αυτά οδηγούν στην επικράτηση των Ολιγαρχικών και στην συνέχεια  σε απολυταρχικά θεοκρατικά καθεστώτα (Ελληνιστικά βασίλεια, Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία)
Όπως είπαμε, κύρια πηγή απόκτησης δούλων ήταν ο πόλεμος. Η αναπαραγωγή “οικόσιτων” δούλων δεν συνέφερε, γιατί ο άνθρωπος πρέπει να εκτραφεί για πολλά χρόνια μέχρι να γίνει παραγωγικός. Συνεπώς η γέννηση δούλων ήταν ασύμφορη και σπάνια οι αφέντες κρατούσαν αυτά τα παιδιά, μια που, αν και η έκτρωση ήταν παράνομη, αντίθετα, η εγκατάλειψη (“Έκθεση”) νεογέννητων ήταν απόλυτα νόμιμη. 
Ο πόλεμος όμως, η κύρια παραγωγική πηγή της αρχαιότητας, απαιτεί συνεχή επέκταση. Έτσι, δημιουργούνται αρχικά ομοσπονδίες πόλεων, και μετά τεράστιες κατακτητικές Αυτοκρατορίες, η οικονομία των οποίων βασίζονταν στην συνεχή εισροή δούλων.  Θετική πλευρά όμως ήταν ανάπτυξη του Διεθνούς Εμπορίου και οι αναπόφευκτες πολιτιστικές ανταλλαγές μεταξύ απομακρυσμένων περιοχών της Ευρασίας, που πλάταιναν το μυαλό των ανθρώπων.

Η “απελευθέρωση” από την εργασία μεγάλης ομάδας ελευθέρων πολιτών, οδήγησε στην ανάπτυξη της Σκέψης, της Έρευνας και της Τέχνης. Η αρχαιότητα στον τομέα αυτό μας έδωσε ανυπέρβλητα έργα. Αλλά η Δουλεία, αν ήταν η γενεσιουργός αιτία αυτής της πνευματικής ανάπτυξης, ήταν και η τροχοπέδη της.
Ο δουλοκτήτης εξελίχθηκε σε κάποιον που απεχθάνονταν κάθε σωματική εργασία. Αυτό εμπόδισε τόσο τον πειραματισμό, όσο και την πρακτική εφαρμογή μιας σειράς εφευρέσεων που οι αρχαίοι σοφοί είχαν κάνει. Η εργασία των δούλων ήταν προτιμότερη από κάθε βιομηχανική επανάσταση. Κανείς δεν ενδιαφέρονταν για πιο γρήγορη και πιο αποτελεσματική παραγωγή. Άλλωστε, αν ποτέ  ήθελε μεγαλύτερη ταχύτητα ή αποτελεσματικότητα, δεν είχε παρά να αυξήσει τον αριθμό των δούλων του, οι οποίοι αντίθετα θα έμεναν άπραγοι αν εφαρμόζονταν κάποια μηχανική υποστήριξη της παραγωγής. Από την άλλη, οι επενδύσεις των τεράστιων κερδών των επεκτατικών πολέμων και του εμπορίου, δεν γίνονταν στην βελτίωση της παραγωγής αλλά σε έργα τέχνης και αρχιτεκτονικής, αλλά και στον έξαλλο και υπερβολικά δαπανηρό τρόπο ζωής των δουλοκτητών. 

Όλοι μιλάνε για την “Βιομηχανική Επανάσταση” που δεν έγινε στην αρχαιότητα, αλλά και πάλι, προτιμούν να αποδίδουν την αποτυχία της στον Χριστιανισμό, ο οποίος όμως επικράτησε αιώνες μετά την εποχή των μεγάλων εφευρετών της αρχαιότητας.
Η ίδια η Σκέψη, είχε αποκοπεί από την Φύση, και πλανιόταν σε κόσμους ιδεατούς, ακόμα και όσον αφορά τους περίφημους “υλιστές” φιλόσοφους της αρχαιότητας, ενώ η θρησκεία καθαγίαζε με κάθε τρόπο τον θεσμό της Δουλείας.


Η παρακμή


Επαναστάσεις Δούλων γίνονταν αλλά όπως φάνηκε δεν μπορούσαν να πετύχουν, γιατί οι δούλοι ήταν εθνικά διαφοροποιημένοι, αλλά και γιατί ό ίδιος ο θεσμός της Δουλείας είχε διαβαθμίσεις Πολλοί δούλοι “απελευθερώνονταν” (στην ουσία παρέμεναν υποτελείς στους πρώην αφέντες τους) και είχαν μια πολύ καλύτερη ζωή. Άλλοι είχαν την δυνατότητα να στήνουν δικές τους δουλειές, άλλοι είχαν μια  καλή θέση στο νοικοκυριό του αφεντικού κλπ. Έτσι, δεν μπορούσε να υπάρχει ενότητα στο κίνημα των Δούλων και κύρια, δεν είχαν κάποια εναλλακτική πρόταση στην κατάστασή τους. Η οριστική κατάργηση της Δουλείας δεν μπορούσε καν να υπάρξει στα μυαλά των ανθρώπων της εποχής. Σημειώνουμε πως ο θεσμός αυτός καταργήθηκε μόλις τον 19ο αιώνα μ. Χ. στην Δύση. 
Οι λόγοι της παρακμής της δουλοκτησίας ήταν άλλοι. Μια που η δουλοκτητική οικονομία βασίζονταν στην συνεχή εισροή δούλων από εχθρικά κράτη ή Φυλές, δεν μπορούσε να αναπτύσσεται επ’ αόριστον, μια που κάποτε θα έρχονταν οι ήττες και η συρρίκνωση. Αυτές οι Αυτοκρατορίες, τότε, κατέρρεαν, γιατί δεν υπήρχαν εσωτερικοί παράγοντες ανάπτυξης, για να αντικατασταθούν από νέες, έως ότου ήρθε ο τελικός κατακερματισμός τους στην Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ή ο σταδιακός γεωγραφικός περιορισμός τους επί αιώνες στην Ανατολική. (Βυζάντιο) Έτσι, αν και η Δουλεία δεν καταργήθηκε σαν θεσμός, έπαψε να παίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία. 

Μπορεί να μιλάμε για εξαθλιωμένους Δουλοπάροικους τον Μεσαίωνα, αλλά μην ξεχνάμε πως η θέση τους ήταν απείρως καλύτερη από αυτήν της μεγάλης μάζας των δούλων στην αρχαιότητα. Από την άλλη, άρχιζε σιγά - σιγά, μια τεχνολογική επανάσταση που θα ολοκληρώνονταν πολύ αργότερα, μια που η μεσαιωνική κοινωνία ήταν ακόμα ασφυκτικά δεμένη στην αρχαιότητα. Η μεσαιωνική Εκκλησία, ας πούμε, είχε υιοθετήσει αβασάνιστα όλα τα - λανθασμένα ή μη - επιστημονικά συμπεράσματα των αρχαίων Σοφών, και πολλά στοιχεία από την Φιλοσοφία τους.
Η Αναγέννηση και ο Διαφωτισμός έλεγαν πως βασίζονται στην αρχαιότητα, ενώ αγνοούσαν ηθελημένα τα κύρια χαρακτηριστικά της και χρησιμοποιούσαν έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης. Η αρχαιότητα δεν τους ενδιέφερε στην ουσία της, ήταν απλά μια δικαιολογία.


Δημήτρης Σκουρτέλης

Τρίτη, 23 Ιανουαρίου 2018

Ποιος είναι ο ιδιοκτήτης του παρελθόντος;



Αποσπάσματα από την ομιλία του Geoff Emberling, Διευθυντή του  Oriental Institute Museum στο Συμπόσιο “Who Owns the Past” που έγινε την Πρώτη Μαΐου του 2010.

Από το πρόσφατο  συλλαλητήριο για το Μακεδονικό.

Από την μια, αναγνωρίζω τον σημαντικό ρόλο του εθνικισμού όσον αφορά τις δυνατότητες που δίνει για εθνικό αυτοπροσδιορισμό, κατακρίνω όμως την τάση του να εντείνει ιδεολογικές θέσεις ριζωμένες στον φόβο και το μίσος των άλλων, συχνά με ρατσιστικές τάσεις. Ο Εθνικισμός είναι μια θεωρία πολιτικής νομιμότητας που απαιτεί να μην διαχέονται εθνικά και πολιτικά σύνορα. 

Πολλά από τα εν δυνάμει έθνη δεν ζουν ή δεν έζησαν   μέχρι πρόσφατα σε συμπαγείς εθνικές περιοχές αλλά, αντίθετα, αναμειγμένα με άλλα έθνη με τρόπο περίπλοκο.  Μία πολιτικά ενοποιημένη γεωγραφική περιοχή, δεν μπορεί να γίνει εθνικά ομογενής, σε ανάλογη περίπτωση, παρά μόνο αν εξοντώσει, απελάσει ή αφομοιώσει όλους τους αλλοεθνείς πολίτες της. 

Αμφισβητώ την νομιμοποίηση των σύγχρονων κυβερνήσεων να διεκδικούν την καταγωγή των κρατών τους με βάση τα αρχαιολογικά ευρήματα που βρίσκονται στις περιοχές τους. Μπορώ να κατανοήσω τον ρόλο που έπαιξε αυτό στον σχηματισμό των σύγχρονων κρατών, αλλά αυτό γίνεται καταχρηστικό όταν σύγχρονες κυβερνήσεις υπερβάλλουν σε αυτές τις διεκδικήσεις και τις χρησιμοποιούν για να διαχωρίσουν το ένα έθνος από το άλλο. 

Η τάση να διεκδικείται και να αστυνομεύεται η Εθνική ταυτότητα είναι μια πολιτική πράξη. Είναι κάτι που κάνουν οι Κυβερνήσεις και όχι ο λαός. Οι Κυβερνήσεις το κάνουν, το νομοθετούν και επιχειρηματολογούν γι αυτό, με στόχο να ενισχύσουν την εξουσία τους. 
Αντίθετα, τα εκπαιδευτικά μουσεία κρατάνε την εθνική ταυτότητα σε εκκρεμότητα. Επιχειρηματολογούν, με βάση τα εκθέματά τους, πως ο Πολιτισμός ποτέ δεν γνώρισε εθνικά σύνορα, πως ο Πολιτισμός πάντα άνθισε ερχόμενος σε επαφή με νέες και περίεργες πολιτιστικές πραγματώσεις και πως ο Πολιτισμός ήταν ανέκαθεν ένα υβρίδιο, ένα μπάσταρδο,  μια συγκόλληση διάφορων πολιτιστικών επιρροών. Επικεντρώνουν την μελέτη τους  βλέποντας τον Πολιτισμό σαν ένα δίκτυο συναντήσεων και ανταλλαγών.

Αντίθετα, ο εθνικισμός προσπαθεί να ανάγει τα σύγχρονα εθνικά αισθήματα σε ένα αιώνιο και άχρονο  παρελθόν και έτσι εμποδίζει την Ιστορία να δράσει εναντίον του πολιτιστικού ηγεμονισμού του παρόντος. Οι Κυβερνήσεις προσπαθούν να επιβάλλουν μια ψευδή  ιδεολογία πολιτιστικής καθαρότητας και αποκλειστικότητας που φυσικά  δεν υπάρχει. 




“Ένας Εθνικός πολιτισμός που δεν έχει την εμπιστοσύνη και την σιγουριά να αποδεχτεί τις ξένες επιρροές που έχει δεχτεί, τότε σίγουρα, αυτός ο Εθνικός Πολιτισμός είναι αποτέλεσμα μίξης,  ένα σταυροδρόμι, ένα τυχαίο ανακάτεμα με απρόβλεπτες συνέπειες και εξελίξεις. Συνεπώς, δεν μπορεί παρά να πάρει τον δρόμο της ξενοφοβίας και της πολιτιστικής παράνοιας…” (Σαντζάι Σουμπεράμανιαν Ινδός Δημοσιογράφος.)

Δευτέρα, 15 Ιανουαρίου 2018

Ο μαίανδρος είναι αιγυπτιακό ιερογλυφικό.



Προσπαθήσαμε, σε παλιότερη ανάρτηση, να αναλύσουμε τον συμβολισμό του μαίανδρου όχι πρωτογενώς, αλλά στην ουσία απαντώντας στις εξωφρενικές και παράλογες αναλύσεις των αρχαιόπληκτων: Είπαν πως ο μαίανδρος συμβολίζει την πάλη των Ελλήνων εναντίον των θεών τους, ενώ βάσει του Μύθου που επικαλούνται (του Πηλέα και της Θέτιδας) δεν μπορεί να συμβολίζει παρά το αντίθετο.



Το να απαντά κανείς στις υστερίες των φανατικών, όμως, δεν είναι και τόσο δύσκολο, ούτε έχει και καμιά γοητεία. Κάνοντας λοιπόν, επιτέλους,  πρωτογενή έρευνα βρήκαμε πραγματική σύνδεση του μικρασιατικού ποταμού Μαιάνδρου, το θεωρούμενο πρότυπο του διακοσμητικού μαίανδρου, με την λατρεία της Ρέας- Κυβέλης, της Μητέρας των θεών, πράγμα που θα αρκούσε για να κατοχυρώσει την ιερή του έννοια. Επιπλέον ανακαλύψαμε πως η ποτάμια θεότητα του Μαίανδρου θεωρείται γενάρχης ελληνικών πόλεων(εδώ, μαζί με την απάντηση στις αρχαιόπληκτες θεωρίες) 
Βέβαια, η λατρεία της Κυβέλης καθιερώθηκε πολύ αργά στην κυρίως Ελλάδα, κυρίως από τους Μικρασιάτες αποίκους. Αλλά ακόμα και μετά από τον αποικισμό, οι Ίωνες Αθηναίοι ούτε που νοιάστηκαν που έκαψαν το ιερό της θεάς στις Σάρδεις κατά την Ιωνική Επανάσταση, αλλά και έριξαν και τον ιερέα της θεάς που έκανε προσηλυτισμό, στο ίδιο “Βάραθρον” που έριξαν και τους Πέρσες πρέσβεις κατά τους Περσικούς Πολέμους. (*) Οπότε, μια τόσο πλατιά διάδοση του διακοσμητικού αυτού, δεν μπορεί παρά να συνδέθηκε δευτερογενώς με την Μητέρα των θεών. Το σχήμα αυτό είναι καθαρά παλιότερο από την εποχή των Περσικών.


Ο λαβύρινθος σε Κρητικό νόμισμα.
Παρακάτω θα δούμε την σύνδεση με τον μαίανδρο.



Ξέρουμε πως τα πιο πολλά θρησκευτικά πρότυπα των αρχαίων, και τα πλέον καθιερωμένα και ιερά προέρχονταν από την Αίγυπτο. Θα μπορούσε να είναι αλλιώς για τον Μαίανδρο; 



Έτσι, βρήκαμε σε βιβλία και εξειδικευμένους ιστότοπους (πχ, εδώ) το μητρικό σχήμα του Μαιάνδρου στα ιερογλυφικά το οποίο έχει τον ήχο H (Ache, δηλ. Χ) αλλά και το νόημα της “καλαμοκαλύβας”.



Σε άλλη ερμηνεία, παλιότερη, το ίδιο σύμβολο εξηγείται πως: “αναπαριστά την κάτοψη μιας οικίας” και πως με μια επιπλέον γραμμή, συναντιέται “ως επιπρόσθετο καθοριστικό της λέξης “Μεγάλη αίθουσα”, “Κατοικία” μια που προστίθεται στον προσδιορισμό αυτής της λέξης”. (ολόκληρο το κείμενο εδώ  (**)  σε δικιά μου μετάφραση) Έτσι κι αλλιώς η καλύβα από καλάμια δεν μπορεί παρά να ήταν και η πρώτη μορφή "οίκου" στις συνθήκες της κοιλάδας του Νείλου. Πραγματική αντίφαση δεν υπάρχει στις ερμηνείες.




Σε νεότερη ερμηνεία η λέξη “οίκος” αναπαριστάται με ένα παραλληλόγραμμο με την μια του πλευρά μερικώς ανοιχτή, σχήμα που και αυτό μπορεί να θεωρηθεί μητρικό μιας απλοϊκής μορφής του μαιάνδρου.
Είτε λοιπόν “καλαμοκαλύβα” είτε “οίκος” είτε “μέγαρον” ο μαίανδρος θεωρήθηκε ιερός από τους Έλληνες. Μην ξεχνάμε πως ο πρώτος ναός του Απόλλωνα στους Δελφούς ήταν από κλαριά. Επιπλέον, ένα μεγάλο μέρος της λατρείας ήταν “οικιακό” ειδικά μάλιστα όταν αρχικά αρχιερείς ήταν οι ίδιοι οι βασιλείς, που φυσικά λάτρευαν τους θεούς μέσα στον “οίκο” τους κύρια.




“Ιερός οίκος”, λοιπόν ο μαίανδρος, κάτι που μπορούμε να στηρίξουμε και σε ένα μαιανδρικό διακοσμητικό που βλέπουμε σε έναν αναθηματικό ναΐσκο που βρέθηκε στο ιερό της Ήρας στην Σάμο, αλλά και σε άλλους μαιάνδρους που βρέθηκαν σε ναούς της Μικράς Ασίας.

Αναθηματικός ναΐσκος με μαιανδρικό  σχέδιο
στον ναό της Ακρίας Ήρας στη Σάμο.
Διπλός μαίανδρος (Σβάστικα)
στο θέατρο της Εφέσου


Μαίανδροι βασισμένοι σε απλά τετράγωνα
όπως το ιερογλυφικό "οίκος".

Καρνάκ


Ίσως μπορούμε να δώσουμε και μια εναλλακτική ή και συμπληρωματική ερμηνεία: Ο μαίανδρος απαντάται σαν ιερογλυφικό σύμβολο σε αναπαραστάσεις αιχμαλώτων (Εβραίων, “Κεφτιού” και άλλων λαών) Οπότε οι Έλληνες το θεώρησαν ως “δικό” τους σύμβολο, αν και είναι μέρος της συμβολικής τους αιχμαλωσίας, ή ακόμα και σαν σύμβολο υποταγής -στους θεούς πια και όχι στους Αιγύπτιους.

Επάνω:
Επιγραφή του Φαραώ Σέσωστρη
με έναν αιχμάλωτο Εβραίο.

Επιγραφή στο ναό της Αβύδου
με έναν αιχμάλωτο "Κεφτιού"
που ίσως είναι Μινωίτης.


Αλλά όλα αυτά θα προϋπόθεταν καλή γνώση των ιερογλυφικών από τους Έλληνες, πράγμα απίθανο. Το αιγυπτιακό μαιανδρικό ιερογλυφικό ήταν απλά εύληπτο, απλό, και εύκολα μετατράπηκε σε διακόσμηση.

Και επειδή ήταν Αιγυπτιακό, ήταν οπωσδήποτε και ιερό, όπως κάθε τι από την Αίγυπτο, για τους αρχαίους.



Σημειώσεις:
 (*) Ρισπέν, Ελληνική Μυθολογία τομ. β σελ. 17. Και Λεξικό Σούδας, λήμματα «Βάραθρον» και “Μητραγύρτης”.

(**) Πλήρης μετάφραση του Γαλλικού κειμένου: “Παρατηρούμε ακόμη πως το σημάδι που αποτελείται από μια γραμμή που στρέφεται στο εσωτερικό της διακοπτόμενη πάντα από ορθές γωνίες, είναι πασίγνωστο στα Ιερογλυφικά, όπου αναπαριστά την κάτοψη μιας οικίας και ορίζει και το γράμμα H (Ache, δηλ. Χ). Σε αυτήν την περίπτωση αποτελείται από πέντε γραμμές, ενώ υπάρχει και σε μια άλλη μορφή, με μια επιπλέον γραμμή που βρίσκεται, μεταξύ άλλων ως επιπρόσθετο καθοριστικό της λέξης (δημοτικό αλφάβητο) “Μεγάλη αίθουσα”, “Κατοικία” (Σημ. Μτφρ: Θα λέγαμε “Μέγαρον”) που προστίθεται στον προσδιορισμό αυτής της λέξης. Προφανώς αναπαριστούσε αρχικά τους διαδρόμους και τις στοές των υπογείων, που συχνά, αφού έχουν κάνει έναν μεγάλο γύρο μέσα στα βράχια (Σημ. Μτφρ. που είναι σκαμμένοι) φέρνουν τον επισκέπτη, προς μεγάλη του έκπληξη, πολύ κοντά στην είσοδο. Δεν χρειάζεται εδώ να υπενθυμίσω την αναπαράσταση του Λαβυρίνθου στα Κρητικά νομίσματα….”



Από το βιβλίο του Richard Lepsius, “SYR L’ ORDRE DES COLONNES - PILIERS EN EGYPTE ET SES RAPPORTS AVEC LE SECOND ORDRE EGYPTIEN ET LA COLONNE GRECQUE”    σελ. 24. υποσημ. 2.